Co warto przeczytać we wrześniu? | Fot. Pixabay
Książki na wrzesień – co warto przeczytać, gdy przyroda powoli przygotowuje się do kolorowego tańca jesieni, a ulice miast i miasteczek stają się mniej tłoczne? Uwielbiam zaszywać się w przytulnym domu z niesamowitą książką w ręce. Zerkam przez okno i dostrzegam coraz głębszą szaroburość świata. Oto idealna okazja do odkrywania nowych światów – tych schowanych pomiędzy zadrukowanymi kartkami.
Wciąż odczuwając letnie ciepło, ale z chłodnym wiatrem zmian pędzących ku naszemu życiu, zachęcajmy się wzajemnie do sięgania po książki. Nie tylko dostarczą nam rozrywki, ale także skłonią do poważniejszego zastanowienia nad sensem istnienia, ludzką naturą, miłością czy marzeniami.
Od fascynujących opowieści po mądre traktaty – wrześniowe lektury mają wiele do zaoferowania. Przyjrzyjmy się wspólnie kilku tytułom. Być może już za chwilę wydobędziemy na światło dzienne ukryte skarby, które doskonale wpasowują się w nastrajające refleksyjnie dni tego miesiąca.
Przeglądam nowości, zapowiedzi, ale i starsze pozycje. Szukam tego, co może zainteresować człowieka pragnącego przygody, wiedzy lub czystej rozrywki. Mam nadzieję, że moja lista książek na wrzesień przypadnie Ci do gustu. W publikacjach zebranych poniżej odnajdziesz nie tylko przyjemność, ale także głębszy sens, który z pewnością zostanie z Tobą na dłużej.
Wraz z nadejściem września przechodzimy na kolejną stronę kalendarza – pełną obietnic, możliwości i wyzwań. To czas przejścia w nowy krajobraz przyrody. W tym kontekście książki odgrywają niezwykle istotną rolę, stając się przewodnikiem w naszej podróży ku samopoznaniu. Mogą stanowić doskonałe źródło inspiracji, kształtując naszą wyobraźnię i prowokując do refleksji nad ludzkim doświadczeniem.
Autorka: Anda Rottenberg
Gatunek: sztuka
Fragment wstępu: Anda Rottenberg, wybitna kuratorka i krytyczka zbiera rozrzucone na przestrzeni lat okruchy pamięci, tworząc pasjonujący pejzaż sztuki i kultury XX i XXI wieku. W tym bogato ilustrowanym tomie awangarda spotyka Warhola i kolorystów, znani artyści jak Munch, Szapocznikow czy Wróblewski sąsiadują z tymi mniej znanymi, a godnymi uwagi.
Autorka pisze o pamięci, obecności kobiet w świecie, ale i o związkach między władzą a sztuką i kulturą. To wciągający przewodnik po sztuce XX i początków XXI wieku, ale i po współczesnym świecie.
Rozrzut to lektura nie tylko dla miłośników sztuki, a może wręcz przede wszystkim dla osób jej miłośnikami niebędących. Otwiera bowiem drzwi do zrozumienia kwestii fundamentalnych: po co nam sztuka i po co nam artyści.
Autor: Borysław Czyżak
Gatunek: sztuka
Opis: Kolekcja to nie tylko zbiór dzieł – to opowieść o podróży przez życie i sztukę.
Borysław Czyżak z wrażliwością i głębią wprowadza nas w świat ośmiu wybitnych postaci: Magdaleny Abakanowicz, Marii Anto, Zuzanny Janin, Kojego Kamojego, Erny Rosenstein, Henryka Stażewskiego i Wacława Taranczewskiego.
Choć minimalistyczną twórczość Kamojego od surrealistycznych wizji Rosenstein zdaje się dzielić niemal wszystko, bohaterki i bohaterowie książki tworzyli w tych samych czasach. Nie potrzebowali jednolitego programu – łączyły ich wspólnota doświadczeń i więzy przyjaźni.
W tej wciągającej biografii pokolenia Czyżak odmalowuje nie tylko sylwetki twórców, ale także kontekst, w którym funkcjonowali, i przemiany zachodzące w artystycznym świecie – i poza nim. Jednocześnie w duchu slow art zachęca do niespiesznego obcowania ze sztuką i wielokrotnego powracania do tych samych dzieł, odkrywania ich ciągle na nowo.
Kolekcja to hołd dla osobistego odbioru sztuki, dla tego, jak dzieło oddziałuje na nasze zmysły i emocje. To książka dla tych, którzy pragną zrozumieć sztukę współczesną i są otwarci na poszukiwanie własnej drogi do niej – także przez pryzmat własnych doświadczeń i refleksji.
Autor: Łukasz Jach
Gatunek: popularnonaukowa
Opis: Z tej książki dowiesz się: Jak wielu ludzi snuje fantazje o morderstwach? Do czego dzieciom i dorosłym przydają się wymyśleni przyjaciele? Dlaczego po obejrzeniu thrillera tak trudno jest zasnąć? Czy dobrze jest fantazjować o seksie z osobą, z którą jesteśmy w związku?
Zazwyczaj sądzimy, że bujna wyobraźnia to zaleta. Czasami jednak zastanawiamy się, co też sobie wyobrażaliśmy, gdy podejmowaliśmy taką, a nie inną decyzję. Wygląda na to, że wyobraźnia wywiera spory wpływ na nasze postępowanie, ale nierzadko płata nam figle. Jakie są więc mechanizmy jej działania?
Autor, odwołując się do odkryć psychologii, socjologii i antropologii, opisuje, jak dawniej postrzegano działanie wyobraźni i co o niej wiemy dziś. Wyjaśnia, dlaczego ludzie tak dużo fantazjują o sprawach intymnych, czemu dla wielu z nas atrakcyjna jest przemoc oraz co wyobraźnia ma wspólnego z budową ludzkiego ciała. Pokazuje też, jak za jej sprawą zmieniają się schematy naszego myślenia, a opinie, które uważaliśmy za naturalne, przestają być takie oczywiste.
Autor: Tiziano Terzani
Gatunek: reportaż
Opis: Jeżeli mnie zapytasz, co zostawiam po sobie, odpowiem, że książkę, która może komuś pomóc ujrzeć świat w lepszym świetle, cieszyć się bardziej własnym życiem, zobaczyć je w szerszym kontekście, w takim, jaki ja teraz czuję tak mocno.
Ta pośmiertna książka, przygotowana do druku przez syna autora, jest doskonałym sprawdzianem szczerości. To podróż niezmordowanego globtrotera, który starał się doprowadzić do końca swoje ostatnie dziennikarskie śledztwo. Chciał odnaleźć sens choroby, śmierci, cierpienia. Aby tego dokonać, trzeba było wielkiego dziennikarza. Jednego z największych na świecie.
Wrzesień – z opadającymi liśćmi i powrotem do szkolnej rzeczywistości – wydaje się miesiącem, który z łatwością mógłby dostać nagrodę w kategorii "Najmniej Upragniona Atmosfera". Jednak nie ma powodu, by rozpaczliwie wpatrywać się w krople deszczu za oknem – przecież istnieje znakomity sposób na urozmaicenie ponurych dni! Zapomnijmy na chwilę o zmierzchającej letniej aurze i przeniknijmy w świat książek, które dostarczą każdemu dużej dawki rozrywki.
Autor: Andrzej Miszczak
Gatunek: fantastyka
Opis: Oto Europa niedalekiej przyszłości, targana falami terroryzmu i wykasłująca ze śliną kolejne mutacje wirusów. Europa, na rubieżach której nadal widać łuny i czarne dymy.
Również doktorem Derekiem Ruyterem, neurochirurgiem z lemburskiego Oostenlo, szarpią spazmy nieprzepracowanej żałoby po stracie najbliższej osoby, a torsje łagodzą pigułki oraz terapie.
Ruyter będzie musiał wziąć udział w grze, i bynajmniej nie chodzi o karty. W puli, jak się okaże, leży sporo żetonów o wysokich, bardzo wysokich nominałach. Pojawia się ktoś, kto wyjaśnia mu zasady tej gry, ale czy wyjaśnienia nie są przypadkiem zaciemnieniami?
Impneurium. Sygnały z kosmosu to mozaikowa opowieść o miłości i nienawiści, ale też o prawie do zemsty i o rozpoczęciu nowego życia, nie tylko uczuciowego. Czy niesiemy na plecach krzyże, których deski pozbijali nasi przodkowie i czy ponosimy odpowiedzialność za ich czyny?
To również historia o zaświatach, których – tak przynajmniej wydawało się Ruyterowi, umysłowi ścisłemu – nie ma. A może jednak istnieją? Przecież religie mówią, że coś czeka nas "po drugiej stronie"… A właśnie – religie. Co mogło być ich początkiem?
To science fiction bliskiego zasięgu zmiksowane z technothrillerem. Wybuchy uczuć i eksplozje bomb. Przyziemne problemy i orbitalna eskapada, która – wyciągając na światło dzienne tajemnicę z przeszłości – nieoczekiwanie zatrzęsie Starym Kontynentem, jakby nie miał on dość problemów.
Autor: Stefan Grabiński
Cykl: Stefan Grabiński – Dzieła zebrane (tom 3)
Gatunek: horror
Opis: Stefan Grabiński to przedstawiciel nurtu grozy w polskiej literaturze międzywojennej. Klasyk noweli fantastycznej, twórca horroru kolejowego, określany czasem mianem "polski Poe" lub "polski Lovecraft". Największe uznanie zyskał jako nowelista.
Opowieści Grabińskiego trzymają w napięciu od pierwszych słów. Delikatnie kreowana atmosfera grozy sprawia, że czytelnik szybko zostaje porwany przez nastrojową niesamowitość. Mamy tutaj nie tylko mroczne doświadczenia, ale też psychologiczne zagadki, które nikogo nie pozostawią obojętnym.
W tomie trzecim znajdują się następujące utwory: Głucha przestrzeń, Smoluch, W przedziale, Wieczny pasażer, Fałszywy alarm, Demon ruchu, Maszynista Grot, Sygnały, Dziwna stacja, Błędny pociąg, Ślepy tor, Ultima Thule.
Autorka: Iida Turpeinen
Gatunek: literatura piękna
Opis: Opowieść o wielkich ludzkich ambicjach i dawno zaginionych gatunkach.
Autorka decyduje się na śmiałe posunięcie i publikuje kontrowersyjne twierdzenie: krowa morska wymarła. To niewiarygodna myśl, by człowiek mógł być dla innego gatunku taką samą plagą jak asteroida czy potop.
W 1741 roku Georg Wilhelm Steller dołącza do słynnej wyprawy Beringa i choć nigdy nie udaje im się dotrzeć do Ameryki, dokonuje przełomowego odkrycia nowego gatunku, który zostaje nazwany krową morską Stellera.
W 1859 roku rosyjski gubernator na Alasce rozpoczyna poszukiwania szkieletu ogromnego morskiego ssaka, który, według plotek, zniknął sto lat temu.
W 1952 roku w Muzeum Historii Naturalnej w Helsinkach zostaje podjęte zadanie odrestaurowania szkieletu słynnej krowy morskiej Stellera zwanej już syreną morską. Gatunku, który wyginął bezpowrotnie.
Żywe istoty to zapierająca dech w piersiach opowieść o trwającej trzy wieki przygodzie człowieka z syreną morską i o niemożliwym do zaspokojenia pragnieniu wskrzeszenia tego, co być może na zawsze zniszczyliśmy.
Autor: Łukasz Głowacki
Gatunek: thriller psychologiczny
Opis: Siedemnastoletni Krystian Dąbrowski był zwyczajnym nastolatkiem, dopóki mroczna tajemnica całkowicie nie odmieniła jego życia.
Kiedy ojciec zauważa, że z Krystianem dzieje się coś niedobrego, postanawia za wszelką cenę dowiedzieć się, co takiego ukrywa syn, który spędza coraz mniej czasu w domu.
W nadmorskiej miejscowości dochodzi do morderstwa osiemnastoletniej dziewczyny. Sprawca nie zostaje zatrzymany. Nikt nie wie, kto mógłby dopuścić się tego przerażającego czynu w spokojnym miasteczku.
Czy Krystian jest powiązany ze zbrodnią? A może ktoś z jego otoczenia? Tajemnica, którą skrywa, nie pozwala mu normalnie żyć.
Każdy miesiąc ma w sobie unikalne piękno i wyjątkowy potencjał, ale wrzesień wydaje się szczególnie magicznym momentem w ciągu całego roku. To czas, gdy natura przechodzi subtelne przemiany, a my sami zaczynamy wędrować w kierunku nowych celów i wyzwań. Niektórzy wracają do szkolnych ławek, inni planują kolejne obowiązki, a poszczególne dni stają się czasem refleksji nad sensem życia. Nic dziwnego, że miłośnicy książek tak dobrze czują się właśnie we wrześniu.
Autor: Johann Hari
Gatunek: nauki społeczne
Opis: Autor eksploruje temat postępującego zdekoncentrowania mieszkańców zachodniego świata. Czy tego chcemy, czy nie, nasza umiejętność skupienia uwagi zanika. Ciągłe dążenie do wielozadaniowości, zwiększone tempo życia i przełączanie się z jednego urządzenia elektronicznego na drugie szkodzą nie tylko naszej koncentracji, ale i psychice. Czujemy to, ale nie umiemy sobie pomóc.
By znaleźć rozwiązanie tego problemu, Johann Hari wyruszył w epicką podróż, podczas której spotykał się ze światowymi ekspertami w dziedzinie koncentracji uwagi. Rozmawiał z ludźmi, którzy uciekli z Doliny Krzemowej, i z weterynarzami diagnozującymi ADHD u psów. Odwiedził fawele w Rio de Janeiro oraz nowozelandzką firmę, która wpadła na niecodzienny pomysł przywracania produktywności pracowników.
Dzięki tym spotkaniom odkrył, że nasze przekonania na temat problemów ze skupieniem uwagi są błędne. Sądzimy, że trudności te wynikają z niedostatków siły woli i stanowią naszą osobistą porażkę. Prawda jest jednak znacznie bardziej nieoczywista i niepokojąca.
Zdaniem Hariego u podstaw zbiorowej dekoncentracji leży dwanaście przyczyn, z których każda na swój sposób kradnie naszą uwagę i niszczy nasz dobrostan. Autor pokazuje, jak możemy je odzyskać – jako jednostki i jako społeczeństwo – jeśli zdołamy o to zawalczyć.
Autorka: Gillian Tett
Gatunek: poradnik
Opis: W czasach, gdy świat biznesu zdominowany jest przez technologię i analizę danych, Gillian Tett wzywa do zmiany sposobu myślenia – na antropologiczny (skupiony na człowieku). Po co? Aby lepiej odczytywać zachowania klientów, rynków i organizacji, a także stawić czoła wyzwaniom, z jakimi mierzy się społeczeństwo.
Siła empatii uczy, jak odczytywać myśli i emocje innych ludzi, a przez to nie tylko zrozumieć inne kultury, lecz także spojrzeć na własne otoczenie z nowej perspektywy. Pokazuje, jak ta prosta, a zarazem rewolucyjna strategia przysłużyła się firmom takim jak Intel, Nestlé,
General Motors, Procter & Gamble, Mars, Danica czy wielu innym oraz jak można ją wykorzystać na co dzień zarówno w życiu, jak i w biznesie.
Nie wiesz, jak się zachować na spotkaniu z przedstawicielami zagranicznej firmy? Chcesz zrozumieć fenomen ekonomiczny Doliny Krzemowej? A może oglądasz obrady sejmu i zastanawiasz się, czy za chaotycznymi wystąpieniami niektórych polityków kryje się starannie przemyślana strategia?
Jeśli chcesz się nauczyć, jak ważna jest empatia w biznesie i w codziennym życiu, ta książka jest właśnie dla Ciebie.
Autor: Miki Liukkonen
Gatunek: literatura piękna
Opis: 7 dni akcji, 100 postaci – misternie skonstruowana fabuła, mnóstwo dygresji i wspomnień, anegdoty i opowieści w opowieściach. Epickie, szalone dzieło wymalowane na zdumiewająco rozległym płótnie. Przedstawia zwykłych ludzi i niezwykłe wydarzenia, nerwice, obsesje i irracjonalne zjawiska, których być może boicie się tak, jak dziecko boi się nocy bez gwiazd. Opowiada o tym, co już znacie i co czujecie, ale o czym prawdopodobnie nigdy nie czytaliście w powieści.
W O przeczytacie o drużynie pływackiej przygotowującej się do olimpiady, o firmie projektującej z artystycznym zacięciem dziecięce zjeżdżalnie i o mężczyźnie, który ucieka przed nerwicą do swojej ogrodowej szopy.
O śledzi losy Romów handlujących końmi, którzy dzięki tunelowi czasoprzestrzennemu wyprzedzają ziemski czas o całe dwie godziny.
O opisuje zagrażające życiu eksperymenty przeprowadzane przez fanów, a właściwie fanatyków Jana Sebastiana Bacha, którzy bez mrugnięcia okiem wyeliminują każdego, kto stanie im na drodze.
W O znajdziemy nieśmiałego, wycofanego chłopca, który komunikuje się ze światem za pomocą karteczek Post-it®, oraz narkomana bytującego pod łodzią w Hiszpanii; przez dziurę w odwróconym kadłubie podziwia on niebo, o którym my możemy tylko marzyć.
O bierze za rękę osoby z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi i cierpliwe pokazuje im, jak krok po kroku przygotować fricassee z kurczaka.
Lecz przede wszystkim O jest monumentalną opowieścią o tym, czym w naszym świecie jest codzienność i jak w niej żyć.
Podtytuł: Historie z terapii, które inspirują do walki o samego siebie
Autorka: Catherine Gildiner
Gatunek: reportaż
Opis: Prawdziwe historie ludzi, którzy podczas terapii znaleźli odwagę, aby zmierzyć się ze swoją przeszłością.
Catherine Gildiner odsłania fascynujące kulisy pracy terapeutki i swoich relacji z pacjentami. Co sprawia, że odnoszący sukcesy muzyk nie jest w stanie uprawiać seksu? Czemu rozsądna kobieta nawet nie dopuszcza możliwości bycia szczęśliwą? Kim staje się dziecko, które matka codziennie wita słowami "Dzień dobry, potworku"?
Gildiner odkrywa przed nami świat ludzkich emocji widziany z perspektywy terapeutki. Jej opowieści o najciekawszych przypadkach ze swojej praktyki nie tylko zaskakują i poruszają, ale przede wszystkim inspirują do walki o samego siebie.
Jak to jest, gdy dostajesz w swoje ręce czyjeś życie, a twoim zadaniem jest je naprawić? Czy jedno przypadkiem rzucone zdanie może doprowadzić do niepowodzenia całej terapii? Jak sprawić, żeby ktoś zmierzył się z problemem, który odsuwał od siebie przez całe życie?
Gdy lato stopniowo ustępuje miejsca jesieni, przychodzi czas na spokojniejsze dni. Takie, w których można się wiele nauczyć. Sięgamy zatem po głębsze treści, pragnąc odnaleźć ukrytą w nich mądrość. Wrzesień, pełen złocistego światła i chłodnych wieczorów, stwarza idealną atmosferę do zanurzenia się w lekturze, która nas wzbogaci i skłoni do głębszych przemyśleń.
Autorka: Emily Levesque
Gatunek: reportaż
Opis: Astronomia kojarzy się z romantycznym zajęciem uprawianym przez marzycieli i nocnych marków, odzianych w białe fartuchy, wpatrujących się w niebo przez ogromny teleskop. Nic bardziej mylnego, śmieje się Emily Levesque, autorka reportażu Obserwatorzy gwiazd.
Każdy astronom musi mieć żyłkę awanturnika, determinację prawdziwego odkrywcy, stalowe nerwy i refleks samuraja. Przyda się także szczypta dobrego humoru i odrobina szaleństwa. Astronomowie podróżują do stratosfery i na biegun południowy, stawiają czoła niedźwiedziom polarnym i uzbrojonym ludziom, a nawet giną w pogoni za kilkoma cennymi promieniami światła. Zasypiają obok gigantycznych pająków i z drżeniem nasłuchują niepokojących skrzypień obracającego się teleskopu. Oby tylko nic się nie zepsuło!
Mimo wszystko (a może właśnie dlatego) Emily Levesque nigdy nie żałowała decyzji o poświęceniu życia astronomii. Nocne niebo zawsze urzekało ją pięknem i tajemniczością, więc każda chwila spędzona w obserwatorium to wspaniała przygoda.
Autor: Robert M. Sapolsky
Gatunek: popularnonaukowa
Opis: Pozornie wszystko wiemy: stres szkodzi. Wpływa na nasze zdrowie, zaburza sen, trawienie, pamięć, sprawność seksualną, odporność i mnóstwo innych spraw.
Ale czy naprawdę rozumiemy, jak działa ta skomplikowana maszyneria? Dlaczego rosnąca rata kredytu, kłótnia z przyjacielem albo sytuacja polityczna na świecie miałyby mieć aż tak duży wpływ na nasze ciało?
A jeśli stres szkodzi, to dlaczego mnóstwo ludzi wciąż uprawia ekstremalne sporty? No i dlaczego człowiek pod wpływem stresu może dostać wrzodów, a zebry raczej to nie spotka?
Ta książka to kompendium psychofizjologii stresu, ale podane tak, że będziesz czytać z zapartym tchem!
Autor: Dariusz Dziektarz
Gatunek: popularnonaukowa
Opis: Nurkowanie na rafie koralowej, safari w Kenii, w ostateczności egzotyczne filmy przyrodnicze Davida Attenborougha – to nasze przyrodnicze fascynacje. Tymczasem o obłędnych sekretach zwierząt żyjących tuż obok nas nie wiemy nic.
Tykające tykotki i kołaczące kołatki, które ze starych mebli zawędrowały do poematów Adama Mickiewicza. Złocistozielone chrząszcze z naszych lasów, z których sporządzano śmiertelnie niebezpieczny afrodyzjak. Kruki tak mądre jak małpy człekokształtne, potrafiące zrozumieć cudze intencje i odmienny punkt widzenia.
Rozejrzyj się! to bogato ilustrowana książka o zabawnych, czasami przerażających niczym kryminał, ale zawsze pasjonujących obliczach polskiej przyrody, wzbogacona o intrygujący kontekst kulturowy. Po tej lekturze już nigdy nie spojrzysz na otaczający Cię świat tak samo!
Dariusz Dziektarz – leśnik z wykształcenia i życiowej pasji. Olbrzymią popularność zyskał dzięki zamieszczanym na Twitterze (X) ciekawostkom o polskich zwierzętach, prowadzi też – na Kanale Zero – audycje przyrodnicze, zbierające entuzjastyczne recenzje.
Autorzy: Ann Druyan, Carl Sagan
Gatunek: popularnonaukowa
Opis: Przekonująca wizja tego, na czym polega rzetelna nauka i ostrzeżenie przed niebezpieczeństwami szerzących się w dzisiejszym świecie fake newsów i pseudonaukowych teorii.
Jak możemy podejmować racjonalne decyzje dotyczące naszego coraz bardziej uzależnionego od technologii życia, jeśli nie rozumiemy różnicy między pseudonaukowymi mitami a możliwymi do weryfikacji hipotezami nauki?
Zdobywca Nagrody Pulitzera, wybitny astronom Carl Sagan przekonuje, że myślenie naukowe ma kluczowe znaczenie nie tylko w dążeniu do prawdy, lecz także w prawidłowym funkcjonowaniu naszych demokratycznych instytucji.
Sagan analizuje i autorytatywnie obala takie rozpowszechnione w przeszłości fałszywe poglądy jak czary, uzdrawianie wiarą, demony i UFO.
Jednak, co niepokojące, w obecnej tak zwanej erze informacji pseudonauka ma się dobrze, a relacje o porwaniach przez kosmitów, kontaktach z duchami przodków i zbiorowych halucynacjach wciąż przyciągają uwagę i są traktowane poważnie.
Jak pokazuje autor, syreni śpiew irracjonalności nie jest po prostu kulturowym wypaczeniem, lecz niebezpiecznym błądzeniem w mroku, które w fundamentalny sposób zagraża naszej wolności.
Wszystkie opisy książek pochodzą od wydawców.
Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej bloga o sztuce.
Autor: Wojciech Zieliński
Spędzam sporo czasu na czytaniu o filozofii i psychologii, choć w rzeczywistości po prostu szukam pretekstu, żeby uniknąć zmywania kubków po kawie.
Zawsze chciałem pisać o rzeczach poruszających mnie osobiście. Największą frajdę mam wtedy, gdy mogę zgłębić jakiś fascynujący temat. Zwłaszcza że trzeba się nieźle napracować, by dojść do czegoś sensownego. A kiedy już dochodzę (tylko bez skojarzeń), chętnie dzielę się tym w Internecie. Z nadzieją, że komuś moje słowa pomogą...
Ta strona została znaleziona m. in. przez następujące frazy: książki na wrzesień, co warto czytać we wrześniu, co czytać we wrześniu, książki wrzesień, co warto przeczytać nowości, dobre książki do czytania na wrzesień, co warto przeczytać wrzesień forum.